Rampen: 10 vliegtuigen die tijdens hun eerste vlucht neerstortten

Grote ronde zijramen boden redelijk zicht naar beneden en het toestel was bewapend met één krachtige 37 mm kanon. Tijdens tests in Étampes in april 1917 bereikte het vliegtuig een hoogte van ongeveer 8 meter, waarna het onbestuurbaar raakte en ondersteboven neerstortte. De piloot overleefde het, maar de slechte prestaties van de C 1 leidden tot onmiddellijke stopzetting van het project. Jaren later zou de canardconfiguratie het ontwerp van Europese gevechtsvliegtuigen domineren.

8: Tarrant Tabor

Toen hij klaar was, was de Tabor het grootste vliegtuig ter wereld, bedoeld om vanaf Britse bases Berlijn te bombarderen. De Tabor was ontworpen door Walter Barling en Marcel Lobelle, die later verantwoordelijk zouden zijn voor de zeer succesvolle Fairey Swordfish, en had een enorme, prachtig vervaardigde, lichtgewicht houten monocoque romp, gebouwd van gelaagde fineerplaten die zeer sterk waren en een uitstekende aerodynamische vorm hadden.

Oorspronkelijk werd hij ontworpen als een tweedekker met vier 600 pk sterke Siddeley Tiger-motoren die als push/pull-paren zouden worden gemonteerd. Helaas liep de productie van de motoren vertraging op en werd besloten om in plaats daarvan zes 450 pk sterke Napier Lions te gebruiken en een derde vleugel boven de twee bestaande vleugels toe te voegen. Vier van de Lion-motoren werden zoals eerder in paren gemonteerd, maar de twee extra motoren werden tussen de bovenste twee vleugels geplaatst. Dit was een beslissing die rampzalige gevolgen zou hebben.

8: Tarrant Tabor

De oorlog waarvoor de Tabor was ontworpen, kwam ten einde voordat het vliegtuig voltooid was. De bouw werd echter voortgezet omdat men dacht dat het een uitstekend transportvliegtuig zou kunnen zijn. De Tabor werd in mei 1919 voltooid en was een wonder om te zien, met een spanwijdte die 6 meter groter was dan die van een Avro Lancaster. Dit was een vliegtuig dat naar de maatstaven van die tijd enorm breed was, maar de hoogte van 11,36 meter was echt volstrekt ongekend.

De eerste poging tot opstijgen vond plaats op 26 mei 1919, nadat het vliegtuig eerst een cirkel van anderhalve kilometer had gereden om de bestuurbaarheid op de grond te controleren. Piloten Dunn en Rawlings accelereerden de gigantische machine op het veld. De twee bovenste motoren werden op volle kracht gezet, de Tabor kantelde naar voren en boorde zijn neus in de grond. Alle vijf bemanningsleden raakten ernstig gewond. Dunn en Rawlings overleden later helaas aan hun verwondingen.

7: Blackburn Pellet

Van alle Britse vliegtuigfabrikanten heeft Blackburn Aircraft Limited de slechtste reputatie, en de Pellet was een van de vele roemloze vliegtuigen van dit bedrijf. In 1923 zette Blackburn zijn zinnen op de prestigieuze Schneider Trophy met een eenmotorig tweedekker watervliegtuig met de weinig glamoureuze naam Pellet.

De romp van de Pellet, afkomstig van de afgedankte N.1B escortjager, was voorzien van de gladde, tweestaps mahoniehouten constructie van Linton Hope. Het vliegtuig had een compacte tweedekkerindeling met een Napier Lion-motor boven de bovenste vleugel. Deze werd gekoeld door verzonken radiatoren en de piloot zat gevaarlijk dicht voor de propeller.

7: Blackburn Pellet

Door vertragingen miste de Pellet zijn geplande lancering in juli en vloog hij voor het eerst pas op 26 september 1923, slechts één dag voor de race. De eerste testvluchten brachten ernstige problemen aan het licht met de trim en de koeling. 's Nachts vervingen de ingenieurs de propeller en de radiator en haastten ze zich om het toestel op tijd klaar te krijgen voor zijn eerste vlucht als wedstrijdvliegtuig.

Op de dag van de race sloeg het noodlot toe. Tijdens de laatste proeven probeerde de Pellet op te stijgen, maar vond hij een kleine boot op zijn weg. Het vliegtuig begon gevaarlijk op het water te stuiteren en brak vervolgens in stukken. Het toestel werd vernield, maar de piloot (R.W. Kenworthy) wist opmerkelijk genoeg ongedeerd uit het wrak te ontsnappen.

6: Westland Dreadnought

Westland wilde de Duits-Nederlandse metalen vliegtuigtechnologie verfijnen en een uniform vleugelontwerp onderzoeken. William Wilkins werd naar Rusland gestuurd en keerde terug met uitvinder Nikolai Voevodsky. Zijn ideeën voor een monocoque vleugel wekten de interesse van Britse onderzoekers die graag gelijke tred wilden houden met de buitenlandse vooruitgang. Door de burgeroorlog kwam de Russische samenwerking tot stilstand, maar Voevodsky's concepten om het hele vliegtuig uit een vleugelprofiel te maken en zo bij te dragen aan de lift, maakten indruk op de Aeronautical Research Committee.

Westland bouwde een vliegtuig met een spanwijdte van 21 meter op basis van de concepten van Voevodsky, maar dit uiterst geavanceerde ontwerp bleek ook uiterst gebrekkig.

6: Westland Dreadnought

Nadat de Dreadnought was voltooid, voerde piloot Arthur Keep taxitests en korte opstijgingen uit. Op 9 mei 1924 maakte hij zijn eerste officiële vlucht. Het vliegtuig was aanvankelijk stabiel, maar raakte al snel onbestuurbaar. Op ongeveer 30 meter hoogte sloeg de motor af en stortte het toestel neer. Keep werd uit het vliegtuig geslingerd, raakte ernstig gewond en later moesten zijn beide benen worden geamputeerd.

Ondanks zijn verwondingen bleef Keep bij het bedrijf tot aan zijn pensionering in 1935. De Dreadnought heeft nooit meer gevlogen en het project werd stopgezet. Het innovatieve concept vormde echter een belangrijke stap voorwaarts in de luchtvaarttechniek. Hoewel de Dreadnought in zijn tijd een mislukking was, leeft zijn nalatenschap vandaag de dag voort in veel ontwerpen met gemengde vleugels, zoals de B-1-bommenwerper.

5: Renard R.35

Aan het eind van de jaren dertig ontwikkelde de Belgische vliegtuigbouwer Constructions Aéronautiques G. Renard de R.35, een gestroomlijnd, passagiersvliegtuig met drukcabine voor lange afstanden. De R.35 was ontworpen voor vluchten van SABENA naar Belgisch Congo en was een laagvleugelige eendekker met drie motoren en een intrekbaar landingsgestel.

Alfred Renard, de visionaire man achter het project, begon in 1935 met het ontwerp. SABENA vroeg om een configuratie met drie motoren, wat resulteerde in een metalen eendekker die plaats bood aan 20 passagiers in een drukcabine. Op 3 april 1936 werd een order voor één prototype bevestigd. Hoewel het prototype geschikt was voor krachtigere motoren, werd gekozen voor de minder krachtige Gnome-Rhône 9K's.

5: Renard R.35

Begin 1938 was de R.35 klaar voor tests. Op 1 april stond hij op het vliegveld van Evere, klaar voor tests op hoge snelheid voor een publiek van VIP's en journalisten. Na één testrun te hebben gereden, kwam hij tijdens de tweede onverwachts los van de grond. Piloot Georges Van Damme probeerde een rondje te vliegen, maar het vliegtuig dook plotseling naar beneden en stortte neer. Van Damme kwam hierbij om het leven.

Omdat de oorzaak niet kon worden vastgesteld, trok SABENA zijn steun in en werd het R.35-project stopgezet. Wat een baanbrekende sprong voorwaarts in de ontwikkeling van vliegtuigen met een drukcabine had kunnen zijn, eindigde in één tragische vlucht – het einde van de R.35 en een ontnuchterend moment in de luchtvaartgeschiedenis.

4: Napier-Heston Racer

De Sabre-vliegtuigmotor, ontwikkeld door Napier & Son, was een krachtige Britse vliegtuigmotor die tijdens de Tweede Wereldoorlog voornamelijk werd gebruikt in de Hawker Typhoon en Tempest. Een 24-cilinder, vloeistofgekoeld H-blokontwerp leverde tot 2400 pk en dreef hoogwaardige gevechtsvliegtuigen aan, ondanks aanvankelijke betrouwbaarheidsproblemen. De complexe techniek was een belangrijke innovatie in oorlogstijd.

Het eerste vliegtuig dat rond de Sabre-motor werd ontworpen, was de Napier-Heston Racer. Deze was bedoeld om het wereldsnelheidsrecord voor vliegtuigen te verbreken. Men hoopte dat hij een snelheid van 770 km/u zou kunnen halen. Het project werd particulier gefinancierd door automagnaat William Morris. Het Ministerie van Luchtvaart had gemengde gevoelens over het project, maar dacht dat het wellicht de ontwikkeling van de Sabre-motor zou kunnen bevorderen.

4: Napier-Heston Racer

Op 12 juni 1940 maakte het eerste vliegtuig dat werd gebouwd voor de recordpoging zijn eerste vlucht op Heston Aerodrome. Het werd bestuurd door squadronleider G.L.G. Richmond, de hoofdtestpiloot van Heston Aircraft. Een grote hobbel tijdens de start op hoge snelheid, met de cockpitkap open, zorgde ervoor dat het vliegtuig onverwacht vroeg van de grond kwam.

Na de abrupte start voerde Richmond een korte testvlucht uit met het landingsgestel uit, maar door onvoldoende controle over het hoogteroer en oververhitting van de motor moest hij een noodlanding maken. Terwijl stoom of koelvloeistof zijn huid verbrandde, liet hij het vliegtuig op 9 meter hoogte stilvallen, waarna het neerstortte. Het landingsgestel doorboorde de vleugels en de staart brak af. Richmond overleefde de klap met lichte brandwonden.

3: Langley Aerodrome

Samuel Pierpont Langley was een briljant uitvinder, astronoom en wetenschapper die ook secretaris was van de Smithsonian Institution. Hij had een uitstekend modelvliegtuig gebouwd dat in 1901 meer dan een mijl wist te vliegen. Dit inspireerde hem om de schaal ervan te vergroten met de bedoeling om 's werelds eerste bemande, gemotoriseerde vlucht te maken.

De Aerodrome was prachtig gemaakt en zijn 52 pk sterke radiaalmotor had de beste vermogen-gewichtsverhouding van alle motoren (een record dat tot 1919 stand hield), maar vliegen kon hij niet. Twee keer werd de Aerodrome uit zijn katapult geslingerd en stortte hij neer in de Potomac-rivier. Negen dagen later vlogen de gebroeders Wright met hun vliegtuig de geschiedenisboeken in. Langley stierf in 1906 en dat had het einde moeten betekenen voor de Aerodrome, maar het lot besliste anders.

3: Langley Aerodrome

De gebroeders Wright waren dol op procederen en klaagden zo'n beetje iedereen aan die een succesvol vliegtuig wist te bouwen. In 1914 gebeurde dat ook met de getalenteerde pionier Glenn Curtiss, die naar verluidt een briljant plan bedacht om de rechtszaak op zijn kop te zetten. Als hij kon bewijzen dat de Aerodrome kon vliegen, zou het patent van de Wrights ongeldig worden. Daarbij liet hij zich niet tegenhouden door het kleine detail dat eerder gebleken was dat het toestel niet kon vliegen.

Na uitgebreide aanpassingen, waaronder een nieuwe V8-motor, wist Curtiss het toestel vijf seconden lang in de lucht te houden. De aanpassingen werden verwijderd en de Aerodrome werd tentoongesteld met de claim dat dit «het eerste vliegtuig in de geschiedenis van de wereld was dat met mensen aan boord in staat was tot een langdurige vrije vlucht».

2: Bachem Ba 349 Natter

De Bachem Ba 349 Natter, geboren in de chaotische laatste dagen van het Derde Rijk, was een op zijn staart rustende raketinterceptor met verticale start. Hij werd verticaal gelanceerd als een bemande raket en had dus geen vliegveld nodig. In gevechtssituaties hoopte men dat het grootste deel van de vlucht door de automatische piloot zou worden bestuurd, waardoor er minder behoefte was aan hoogopgeleide piloten.

De belangrijkste taak van de piloot was om de op het doelwit te richten en de aan de neus gemonteerde ongeleide raketten af te vuren. Na de aanval zouden de raketgestuwde romp en de piloot van elkaar worden gescheiden en met individuele parachutes naar beneden komen. De neus werd afgestoten. Dit innovatieve maar wanhopige ontwerp weerspiegelde de laatste pogingen van Duitsland om de geallieerde bombardementen tegen te gaan.

2: Bachem Ba 349 Natter

Op 1 maart 1945 maakte de Natter zijn eerste en enige bemande verticale start. De noodlottige vlucht eindigde met de dood van testpiloot Lothar Sieber. Als het toestel verder was ontwikkeld, was het waarschijnlijk nog sneller geweest dan de Me 163, maar dat mocht niet zo zijn.

De piloot verloor waarschijnlijk het bewustzijn vóór de impact. Bachem geloofde dat Sieber door de scherpe acceleleratie onbedoeld aan de stuurknuppel trok. Een verbogen vergrendeling van de cockpitkap suggereerde dat deze niet goed was vastgezet. Toen deze losraakte, sloeg het hoofd van de piloot achterover en raakte het de cockpitwand, waardoor hij mogelijk bewusteloos raakte of zijn nek brak.

1: Christmas Bullet

De ontwerper van de Christmas Bullet uit 1919, Dr. William Whitney Christmas, was zo'n leugenaar en fantast dat het in sommige opzichten een wonder is dat hij daadwerkelijk de moeite nam om een vliegtuig te bouwen in plaats van alleen maar te vertellen dat hij dat had gedaan. Christmas leek zijn geldschieters te hebben overgehaald om hem te financieren op basis van twee eerdere vliegtuigen, waarvan nooit enig bewijs is gevonden.

De Bullet bestond wel degelijk, maar verwondde steevast iedereen die ermee in aanraking kwam.

1: Christmas Bullet

Christmas slaagde erin financiering te vinden voor de bouw van twee 'proof of concept'-vliegtuigen om zijn «ideeën» te demonstreren van een opzettelijk flexibele vleugel, geïnspireerd door die van vogels. Hij kreeg bescheiden steun van het Amerikaanse leger, dat een motor leende voor de grondtests en een testpiloot, Cuthbert Mills, ter beschikking stelde. Er werd een poging gedaan om te vliegen met het eerste gebouwde vliegtuig. Hierbij raakten de vleugels tijdens het opstijgen los en stortte het vliegtuig neer. Mills kwam hierbij om het leven. Christmas beweerde dat het vliegtuig een snelheid van 317 km/u had bereikt.